Podstawy prawne
W okresie od 1 maja 2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku zadania z zakresu świadczeń rodzinnych realizują:
- wójt, burmistrz, prezydent miasta (organ właściwy):
- osobom, występującym o dodatek z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego (art.10) albo z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11 i 12), bądź o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17),
- bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne,
- osobom, którym do dnia wejścia w życie ustawy zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne wypłacały ośrodki pomocy społecznej,
- zatrudnionym lub wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej u pracodawcy zatrudniającego w dniu 31 marca 2004 roku mniej niż 5 pracowników,
- osobom pobierającym zasiłki w razie choroby i macierzyństwa z ubezpieczenia społecznego po ustaniu tytułu ubezpieczenia,
- posłom i senatorom,
- osobom, którym po dniu wejścia w życie ustawy zostało przyznane prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej albo uposażenia rodzinnego,
- wszystkim innym, nie wskazanym poniżej,
- pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 roku co najmniej 5 pracowników – swoim pracownikom w czasie ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej,
- rolnicze spółdzielnie produkcyjne – swoim członkom, jeżeli zobowiązane są do wypłaty świadczeń rodzinnych pracownikom,
- jednostki, które zawarły umowę zlecenia lub umowę agencyjną, jeżeli są zobowiązane do wypłaty świadczeń rodzinnych pracownikom,
- właściwe jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej, Ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Ministrowi Sprawiedliwości, Szefowi Agencji Wywiadu albo Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego – żołnierzom i funkcjonariuszom,
- Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników,
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych:
- osobom prowadzącym działalność pozarolniczą i osobom z nimi współpracującym,
- duchownym,
- osobom, którym wypłacał emeryturę, rentę, rentę socjalną albo rentę rodzinną do dnia wejścia w życie ustawy
- właściwe organy emerytalne lub rentowe – osobom, którym wypłacały emerytury, renty, renty rodzinne lub uposażenia rodzinne do dnia wejścia w życie ustawy.
W okresie od dnia 1 września 2005 roku do dnia 31 sierpnia 2006 roku świadczenia rodzinne przyznają i wypłacają:
- zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki, o których mowa w art. 9-15, a także zasiłki pielęgnacyjne i świadczenie pielęgnacyjne – organ właściwy;
- zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6, oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 9, 13 i 14, a także zasiłki pielęgnacyjne, pracodawcy zatrudniający w dniu 31 lipca 2005 roku co najmniej 20 pracowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej.
- w przypadku i biegania się o dodatek, o którym mowa w art. 15, świadczenia rodzinne wypłaca organ właściwy.
Docelowo od 01 września 2006 roku organ właściwy stał się płatnikiem świadczeń dla wszystkich uprawnionych.
Zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone w zakresie administracji rządowej realizuje organ właściwy.
Organ właściwy oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy.
Organ właściwy może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej do prowadzenia postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, a także do wydawania w tych sprawach decyzji.
W przypadku upoważnienia kierownika ośrodka pomocy społecznej, w ośrodku tworzy się komórkę organizacyjną do realizacji świadczeń rodzinnych. Realizacja świadczeń rodzinnych nie może powodować nieprawidłowości w wykonywaniu zadań pomocy społecznej, a także nie może naruszać norm zatrudnienia pracowników socjalnych określanych w przepisach o pomocy społecznej.
Samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy:
- pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
- wydanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Marszałek województwa może, w formie pisemnej, upoważnić dyrektora, jego zastępcę lub innego pracownika regionalnego ośrodka polityki społecznej albo innego pracownika urzędu marszałkowskiego do załatwienia w jego imieniu spraw dotyczących realizacji świadczeń w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydawania w tych sprawach decyzji.
Świadczenia rodzinne przyznane decyzją wydaną przez marszałka województwa wypłaca organ właściwy. Natomiast minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest władzą właściwą oraz instytucją łącznikową w zakresie świadczeń rodzinnych związanych z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.